Wierzyciel, dłużnik, windykator, komornik - kto jest kim? Wyjaśnienie pojęć.

Pojęcia wierzyciela, dłużnika, windykatora oraz komornika należą do terminów podstawowych. Mówiąc inaczej, po prostu powinieneś znać zakres znaczeniowy oraz definicję każdego z tych terminów. W tym zakresie najczęściej nie mamy większych problemów: jesteśmy przecież w stanie bez większego problemu wskazać na różnice pomiędzy chociażby wierzycielem, a dłużnikiem. Nieco gorzej przedstawia się sprawa jeśli chodzi o różnicę między windykatorem, a komornikiem. Praktyka bardzo często przekonuje, iż konsumenci uważają windykatorów za coś w rodzaju analogonu instytucji komornika sądowego, co zarówno z prawnego, jak i praktycznego punktu widzenia jest całkowicie błędne.

Sama znajomość definicji czterech wymienionych pojęć to jednak jeszcze zdecydowanie nie wszystko. Bez wątpienia przyda się Tobie również wiedza na temat uprawnień przysługujących każdemu z tych podmiotów, a także ograniczeń formalnych, jakie nakłada na nie prawo.

Warto zdawać sobie sprawę chociażby z tego, że zakres kompetencji formalnych przysługujących firmie windykacyjnej jest de facto całkowicie odmienny oraz nieporównanie węższy, niż kompetencje komornika sądowego.

Zacznijmy od wierzyciela

Na samym początku warto zaznaczyć, że polskie prawo, a dokładnie Kodeks Cywilny nie podaje bezpośredniej definicji pojęcia "wierzyciel". Tym niemniej, definicję taką można skonstruować na podstawie określonych przepisów.

W ten sposób, będziemy definiować wierzyciela jako podmiot, którego łączy z dłużnikiem, stosunek zobowiązaniowy powstały na skutek czynności prawnej, zaś przedmiotem owego stosunku zobowiązaniowego jest "świadczenie, które polega na działaniu lub zaniechaniu" (artykuł 353 § 2 Kodeksu Cywilnego).

Upraszczając ten prawniczy żargon: o "powstaniu" wierzyciela mówimy wówczas, kiedy dług nie został spłacony, przestał być spłacony lub został spłacony jedynie w części.

Jednocześnie warto zaznaczyć, że pojęcia "wierzytelności" oraz "długu" pozostają ze sobą w ścisłej korelacji. Oznacza to, że moment powstania wierzytelności jest jednocześnie momentem powstania długu.

Sama np. aktywna pożyczka lub kredyt, które są spłacane terminowo oraz w sposób zgodny z zapisami zawartej umowy, nie stanowią jeszcze długu, a tym samym nie są również wierzytelnością.

Kolejne istotne rozróżnienie to kwestia różnicy pomiędzy wierzycielem osobistym, a wierzycielem rzeczowym. O wierzycielu osobistym mówimy wówczas, kiedy umowa będącą podstawą roszczenia ze strony wierzyciela nie zawiera żadnych dodatkowych zapisów dotyczących np. składników majątku dłużnika, z których dochodzone może być roszczenie.

W ten sposób wierzyciel osobisty może starać się o egzekucję z dowolnej części majątku dłużnika, jednocześnie mając jednak na uwadze fakt, że niektóre spośród składników owego majątku prawo wyłącza spod egzekucji.

Wierzyciel rzeczowy stanowi natomiast niejako przeciwieństwo wierzyciela osobistego

W tym wypadku mamy do czynienia z długiem zabezpieczonym określonym składnikiem majątku pożyczkobiorcy, np. domem lub mieszkaniem.

W momencie powstania wierzytelności, wierzyciel rzeczowy może dochodzić swoich roszczeń tylko z tytułu składników majątku, które zostały wskazane w umowie.

Co ważne, w wielu przypadkach egzekucja wierzytelności rzeczowej może okazać się bardziej efektywna. Zabezpieczenie wierzytelności np. nieruchomością najczęściej wiąże się z dokonaniem wpisu do księgi wieczystej.

To ostatnie zaś zapewnia wierzycielowi rzeczowemu pierwszeństwo w zaspokojeniu swoich roszczeń.

Jednocześnie warto zaznaczyć, że w sytuacji, kiedy dług jest egzekwowany z nieruchomości, wierzyciel nie dysponuje całkowitą swobodą wyboru komornika sądowego, który będzie zajmować się egzekucją zadłużenia. Komornik musi być właściwy dla umiejscowienia nieruchomości.

Prawa przysługujące wierzycielowi to przede wszystkim:

• Wzywanie dłużnika do zapłaty zobowiązania
• Informowanie dłużnika o możliwych konsekwencjach spłaty
• Podejmowanie z dłużnikiem negocjacji
• Zaangażowanie w sprawę windykatora
• Skierowanie sprawy do Sądu

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że powyższe prawa wierzyciela są ograniczane przez inne przepisy polskiego ustawodawstwa. Przykładowo kontaktowanie się z dłużnikiem nie może przybierać formy stalkingu zaś "informowanie dłużnikach o możliwych konsekwencjach braku spłaty zobowiązania" nie może spełniać kryteriów groźby bezprawnej ani tym bardziej groźby karalnej.

Źródło: Wierzyciel i Wierzytelność – Kto/Co to? Poznaj definicję

Kim jest windykator?

Windykator czy też firma windykacyjna to podmiot działający w imieniu wierzyciela oraz reprezentujący jego interesy.

Wbrew stereotypowemu przekonaniu, windykator nie dysponuje żadnymi specjalnymi uprawnieniami formalnymi. W rzeczywistości zakres jego możliwości prawnych jest dokładnie taki sam, jak zakres możliwości przysługujących wierzycielowi.

Jaki jest więc sens angażowania w sprawę firmy windykacyjnej?

Wszystko zależy od jej kompetencji oraz skuteczności. Dobre firmy windykacyjne zatrudniają specjalistów zarówno w zakresie negocjacji z dłużnikiem, jak też procedur mających na celu oszacowanie majątku dłużnika oraz konkretnych składników przynależnych do tego majątku.

Oba te wymiary mogą okazać się nader istotne. Czasami udaje się osiągnąć porozumienie z dłużnikiem. Co więcej, w wielu wypadkach wypracowanie kompromisu jest po prostu bardziej opłacalne dla wierzyciela, niż skierowanie sprawy na drogę sądową.

Załącznik:
komorik-liczy-pieniadze.jpg

Oszacowanie majątku dłużnika może przydać się w przyszłości

Posiadanie dokładnej wiedzy na temat stanu majątkowego dłużnika, a tym samym ewentualnych zmian w obrębie tego stanu umożliwi np. złożenie Skargi Pauliańskiej, w rezultacie, której określone czynności podjęte przez dłużnika mogą zostać uznane przez Sąd za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela.

Należy przy pamiętać, że windykator w żadnym wypadku nie może podejmować takich działań, jak:

• Nachodzenie dłużnika w domu lub pracy
• Informowanie osób postronnych o sytuacji dłużnika w jakiejkolwiek formie, np. przez rozmowy z sąsiadami lub umieszczanie naklejek na drzwiach
• Straszyć dłużnika zajęciem majątku lub wpisem do baz
• Wchodzić do domu dłużnika
• Zajmować składników majątku dłużnika

Źródło: Windykator – kto to, co mu wolno i jak z nim rozmawiać?

To należy wiedzieć o komorniku

Właściwą i de facto jedyną instytucją wyposażoną w realne możliwości egzekucji zadłużenia jest komornik sądowy.

Bazą prawną określającą możliwości i kompetencje komornika są Kodeks Postępowania Cywilnego (DZ.U.1964 Nr 43 poz. 296), Ustawa o Kosztach Komorniczych (Dz.U. 2018 poz. 770) a także Ustawa o Komornikach Sądowych i Egzekucji (Dz.U. 1997 nr 133 poz. 882).

Warto pamiętać, że komornik działa dopiero po zakończeniu sprawy w Sądzie oraz na podstawie wydanego przez Sąd tytułu wykonawczego.

Wskazanie składników majątku dłużnika, a także sam wybór komornika odpowiedzialnego za egzekucję zadłużenia należy do wierzyciela.

Tylko wierzyciel może również wnieść do Sądu Skargę Pauliańską.

Kompetencje komornika

• Bezpośrednia egzekucja z majątku dłużnika
• Realizacja innych tytułów wykonawczych
• Bezpośrednie doręczanie dłużnikowi pism procesowych, zawiadomienia sądowego oraz innej dokumentacji
• Licytowanie majątku dłużnika zajętego w ramach egzekucji długów na zasadzie licytacji komorniczej
• Wchodzenie w asyście policji do domu dłużnika

Jednocześnie należy pamiętać, że niektóre środki oraz przedmioty są na mocy prawa wyłączone z egzekucji komorniczej.

Dotyczy to rzeczy osobistych, rzeczy potrzebnych dłużnikowi do wykonywania pracy zarobkowej, żywności, lekarstw, świadczeń pielęgnacyjnych, świadczeń 500 plus, zasiłków macierzyńskich oraz rent dla sierot.

Komornik nie może również zajmować ubrań dłużnika (chyba że jest to odzież o dużej wartości, chociaż jest to punkt sporny) a także rzeczy służących dłużnikowi do zdobywania wykształcenia.

W praktyce może to oznaczać wyłączenie z egzekucji np. laptopa (jeżeli dłużnik potrzebuje go do wykonywania pracy zarobkowej lub nauki), książek czy podręczników.

Źródło: Komornik sądowy – co i ile może zabrać, jak działa?

Omówienie kwestii dłużnika

Dłużnikiem w sensie prawnym jest podmiot posiadający zobowiązanie zaległe w stosunku do innego podmiotu, czyli po prostu dług (z perspektywy wierzyciela będący wierzytelnością).

Polskie przepisy dosyć szczegółowo precyzują zarówno prawa przynależne dłużnikowi, jak też obowiązki dłużnika. Najważniejszymi dokumentami prawnymi są tutaj artykuł 45 Konstytucji oraz artykuł 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.

Na podstawie powyższych dłużnikowi przysługują takie prawa, jak:

• Prawo do wglądu w akta toczącej się przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjnego
• Prawo do uzyskania od komornika sądowego informacji o poszczególnych czynnościach podejmowanych przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego
• Prawo do uzyskania informacji o rozpoczęciu postępowania egzekucyjnego, w tym również informacje dotyczące tytułu wykonawczego, całościowej kwoty zadłużenia będącego przedmiotem postępowania, a także metod egzekucji długu
• Prawo do uzyskania od komornika szczegółowych informacji nt. tych czynności, w trakcie realizacji których dłużnik nie był obecny(dotyczy to np. sytuacji wejścia do mieszkania dłużnika, zajęcia określonych składników jego majątku itp.)

Oprócz tego dłużnik ma także rzecz jasna prawo żądać od komornika przedstawienia tytułu wykonawczego, na bazie którego prowadzone są czynności egzekucyjne. Dłużnik może również żądać odpisów, protokołów oraz kopii na temat konkretnych czynności realizowanych przez komornika w ramach postępowania egzekucyjnego.

Na dłużniku spoczywają także określone obowiązki

Dotyczą one przede wszystkim udzielania komornikowi dokładnych oraz zgodnych ze stanem rzeczywistym informacji np. na temat posiadanego majątku.

Dłużnik ma także obowiązek udzielenia informacji dodatkowych, jeżeli komornik takowych zażąda. Konieczne jest także informowanie komornika o zmianie miejsca zamieszkania. Ostatni punkt ma ważne znaczenie, ponieważ niedopełnienie tego obowiązku wiąże się nie tylko z możliwością otrzymania grzywny.

W sytuacji, kiedy dłużnik zmienia miejsce zamieszkania, nie informując o tym komornika, w sposób automatyczny przestaje przysługiwać mu prawo do informacji na temat przebiegu postępowania oraz informacji dotyczących konkretnych czynności realizowanych przez komornika pod nieobecność osoby będącej dłużnikiem.

Co oznacza to w praktyce?

Jeżeli zmienisz miejsce zamieszkania bez informowania o tym komornika, a ten i tak dowie się o owej zmianie, możliwa będzie sytuacja, w której komornik wejdzie do Twojego mieszkania, zajmie określone majątki Twojego majątku, a Tobie nie będzie już wówczas przysługiwać prawo do żądania informacji na temat czynności, które zostały zrealizowane przez komornika.

mat. promocyjny