Nasze tereny były ważne dla powstańców styczniowych- przypomina historyk

Wybuch powstania 22. stycznia 1863 roku nie zaskoczył mieszkańców łomżyńskiego. Ziemia Łomżyńska w planach powstańczych miała odegrać znaczącą rolę- przypomina Michał Kaczyński z Archiwum Państwowego oddział w Łomży.

- Lasy kurpiowskie przewidziane były jako obszar przyszłej koncentracji części oddziałów powstańczych. Zakładano możliwość wykorzystania tych terenów jako swoistego pomostu do rozprzestrzenienia się działań zbrojnych na Litwę. Nie bez znaczenia pozostawał fakt, iż bliskość granicy z Prusami umożliwiała sprowadzanie broni dla wojsk powstańczych. Oddziały te w planach miały mieć, bardzo ważne z perspektywy powodzenia całego powstania, zadanie przerwania komunikacji, szczególnie kolejowej, na trasie Warszawa- Petersburg- pisze w swojej publikacji Michał Kaczyński.

Rozkaz o rozpoczęciu działań zbrojnych do Łomży dotarł w nocy z 22. na 23. stycznia. Pierwsze potyczki z wojskami rosyjskimi miały miejsce już następnego dnia.

- Silny rosyjski garnizon stacjonujący w Łomży, uniemożliwiał prowadzenie jakichkolwiek działań zbrojnych w mieście, stąd skupiono się na działaniach partyzanckich w terenie. Wyróżniały się w szczególności oddziały dowodzone przez płk. Konstantego Ramotowskiego, ps. „Wawer”, Władysława Cichorskiego, ps. „Zameczek”, Jakuba Jasińskiego, Ignacego Mystkowskiego, ps. „Ojciec”- opisuje Kaczyński.

Walki, organizacja siatki informacyjnej i dostaw broni, trwały przez kilka miesięcy.

- 25 sierpnia 1863 roku powiat łomżyński przeszedł pod zarząd augustowskiego generał – gubernatora Michaiła Murawiewa. Z jego polecenia 25 listopada 1863 roku do Łomży przybył gen. Mikołaj Ganecki. Sporządzono spis ponad 1300 osób, które uczestniczyły bądź wspierały powstanie. Doprowadził do aresztowania ponad tysiąca osób, z których 119 zesłano na Syberię, nad 144 rozciągnięto nadzór policyjny, do kompani aresztanckich trafiło dwadzieścia osób, a pięć z nich osadzono w X pawilonie cytadeli warszawskiej. Na łące przy szosie do Zambrowa zorganizowano miejsce masowych egzekucji, które wykonywano do połowy 1864 roku- dodaje archiwista.

Wyczerpujące opracowanie przebiegu Powstania styczniowego na naszej ziemi można znaleźć na stronie Archiwum Państwowego w Łomży, pod adresem http://www.bialystok.ap.gov.pl/lomza.

W Archiwum dostępna jest także (opublikowana i wersji elektronicznej) księga, zawierająca alfabetyczny spis nazwisk mieszkańców powiatu łomżyńskiego, uczestniczących w Powstaniu lub sprzyjających mu i w efekcie traktowanych przez rosyjskiego zaborcę jako przestępców.

Pierwsze obchody przypadającej dziś 150. rocznicy wybuchu powstania zostały zainicjowane już tydzień temu, kiedy w specjalnych warsztatach poświęconych zrywowi na naszej ziemi, wzięli udział gimnazjaliści z Publicznego Gimnazjum nr 8 w Łomży. Zajęcia w szkole prowadzili pracownicy Archiwum Państwowego w Łomży.

Oficjalne obchody rocznicowe zostały zaplanowane na dzisiaj. O godz. 12.00 rozpocznie je Msza św. pod przewodnictwem bpa Tadeusza Bronakowskiego, odprawiona w łomżyńskiej katedrze. Po niej, ok. godz. 13.00 przedstawiciele władz samorządowych złożą kwiaty pod pomnikiem Bohaterów Powstania Styczniowego przy Szosie Zambrowskiej.