Przyjęcie urodzinowe Mikołaja Kopernika [FOTO]

Czego możemy nauczyć się dziś od Mikołaja Kopernika, twórcy teorii heliocentrycznej? – Mówienia tego, co myślimy – uważa dziewięcioletni Kacper, który wziął udział w „przyjęciu urodzinowym” wybitnego astronoma zorganizowanym przez Strefę Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności przy ANSŁ w Łomży. Ta rodzinna impreza popularnonaukowa zgromadziła w murach uczelni tłumy gości: dzieci oraz ich opiekunów. Były eksperymenty, quizy i prawdziwy tort urodzinowy na 550. rocznicę urodzin Nicolaus Copernicus Thorunensis.

Nie posiadał teleskopu, a jednak przeprowadzone przez niego obserwacje nieba i matematyczne obliczenia zrewolucjonizowały naukę. Kwadrant, astrolabium sferyczne i trójkąt paralaktyczny były przyrządami, za pomocą których dokonywał  pomiarów. Był prawnikiem (doktorem prawa), lekarzem, ekonomistą, dyplomatą, kartografem, zarządcą majątku kościelnego– astronomia była bardziej jego hobby niż główną domeną działalności, ale to ona przyniosła mu sławę i szacunek, nawet pięć i pół wieku po jego narodzinach. W historiografii przyjmuje się, że Kopernik urodził się w zamożnej rodzinie kupieckiej 19 lutego 1473 roku. Piotr Łopuszański, który jest autorem książki „Mikołaj Kopernik. Nowe oblicze geniusza”, sądzi jednak, że bardziej prawdopodobna jest data 1 marca, oczywiście ze względu na obowiązujący w czasach Kopernika kalendarz juliański. Zorganizowane przez łomżyńskie minicentrum nauki SOWA przyjęcie urodzinowe wybitnego astronoma jest bliższe tej drugiej daty. Przyszły na nie tłumy dzieci, wśród nich: Kacper, Julka, Krysia, Zosia i Franek.

Dzieciom podobały się eksperymenty przygotowane przez animatorki SOWY, Klaudię Barwińska i Angelikę Obrycką, quizy wiedzy o życiu astronoma i kosmosie. – W przyszłości chciałabym postawić swoją nogę na Księżycu – mówiła ośmioletnia Julka, która rozważa, czy poprosić swoich rodziców o zakup teleskopu. O rok młodsza Krysia wie, że Mikołaj Kopernik „był astronomem i zajmował się kosmosem”. Jej dziesięcioletniej siostrze, Zosi, najbardziej w prowadzonym przez uczelnię minicentrum nauki podobał się piasek kinetyczny. A co wie o Koperniku? – Mieszkał w Olsztynie na zamku, ale także w Toruniu. Był autorem hipotezy, że planety krążą wokół słońca – mówiła Zosia. Dziewczynka wie także, że Kopernik zajmował się ekonomią. – Wiem, czym jest inflacja. To sytuacja, gdy z pieniędzmi dzieje się coś bardzo niedobrego – komentowała  rezolutna dziewczynka.

„Chociaż niezliczone są przyczyny upadku królestw, księstw i rzeczypospolitych, to moim zdaniem najgorsze są cztery: niezgoda, śmiertelność, jałowość ziemi i zły pieniądz” – to oczywiście cytat z Mikołaja Kopernika. Naukowiec w traktacie „Moneta ecudendae ratio” (pol. „Sposób bicia monety”) dowodził, że zły pieniądz wypiera dobry, co współcześnie jest jednym z ważnych praw ekonomii, konkretnie prawem Kopernika-Greshama. Kopernik był zwolennikiem silnego pieniądza, nawoływał do ujednolicenia kwestii monetarnej w Prusach i Polsce oraz odebrania miastom prawa do bicia monety. Był de factopolskim teoretykiem inflacji. Kopernik uważał, że wartość monety powinna odpowiadać sile nabywczej kruszcu, który w niej się znajdował. I że nie należy bić monet o niskiej zawartości kruszcu szlachetnego, gdyż to „psuje pieniądz” i uderza w najuboższych (powodując drożyznę), a długofalowo prowadzi do upadku całego państwa.

Twórca teorii heliocentrycznej

Każde polskie dziecko wie, że Kopernik wstrzymał Słońce, a poruszył Ziemię. Dziewięcioletni Kacper uważa, że „Kopernik potrafił wyrazić swoje zdanie i to jest ten najważniejszy przykład, jaki warto z niego wziąć”.

Mikołaj Kopernik tworząc podstawy teorii heliocentrycznej podszedł do tematu dwutorowo: dokonał starannego przeglądu dostępnych teorii filozoficznych dotyczących budowy Układu Słonecznego oraz przeprowadził własne obliczenia matematyczne. Nie obyło się, jak to w życiu, bez błędu – astronom założył bowiem, że Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca po orbitach kolistych, a w rzeczywistości są to elipsy (odkrył to Kepler). Dzieło Kopernika „De revolutionibus orbium coelestium” (pol. „O obrotach sfer niebieskich”) burzyło porządek w naukach ścisłych ale także w filozofii i teologii. Astronom znał rewolucyjny potencjał swojego dzieła dlatego nie spieszył się z jego opublikowaniem. Szkic własnej pracy rozesłał do wąskiego grona zaprzyjaźnionych osób, a nad finalnym kształtem własnej teorii pracował przez długich 15 lat. Legenda głosi, że pierwszego wydrukowanego egzemplarza własnej książki Mikołaj Kopernik dotknął będąc już na łożu śmierci. Astronom zmarł  w maju 1543 roku. Zostawił po sobie teorie, dokonania i ponadczasową potrzebę dociekania w nauce – prawdy.

Z tą potrzebą do Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności przyszedł sześcioletni Franek. Franek najlepiej i w pełni samodzielnie odpowiedział na pytania kosmoquizu. Z szesnastu pytań rozwiązał prawidłowo aż piętnaście. Nie wiedział tylko ile czasu światło słoneczne dociera ze Słońca do Ziemi (osiem minut). – W przyszłości chcę pracować w NASA w USA – mówił Franek. I pewnie tak będzie, bo o dalszych kierunkach odkrywania i eksploracji kosmosu zadecydują kolejne pokolenia, dla których Mikołaj Kopernik jest superbohaterem.

Podczas popularnonaukowej imprezy rozstrzygnięto konkurs plastyczny na najlepszą pocztówkę kosmiczną do Mikołaja Kopernika. Poziom nadesłanych prac był bardzo wysoki. W nagrodę zwycięzcy otrzymali drobne upominki oraz vouchery do Centrum Nauki Kopernik lub Planetarium w Warszawie.

Poniżej zestawienie nagrodzonych prac. 

Kategoria wiekowa 6-8 lat

1. Maja Potrzebka
2. Maja Konopka
3. Adam Berdzik

Kategoria wiekowa 9-12 lat

1. Robert Zabielski
2. Kinga Zgiet
3. Filip Baczewski

Wyróżnienia I kategorii:

Zofia Sametko, Sabina Kulas, Lena Żebrowska, Dominika Olszewska, Natalia Kotowska, Kornelia Gacka, Jerzy Jałowiecki, Aleksandra Aglio

Wyróżnienia II kategorii:

Iga Ruchaczewska, Gabriel Lutostański, Przemysław Zgiet, Maria Krużyńska, Nikola Dudzińska, Bartosz Kwiatkowski

/nadesłane/