Delegacja ZŻ NSZ Okręgu Łomża w Wiśle, Holiszowie, Pilźnie i Pradze [FOTO]

W dniach 2-7 maja na zaproszenie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Zarządu Głównego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, delegacja Okręgu Łomża Związku Żołnierzy NSZ wzięła udział w obchodach 71 rocznicy oswobodzenia przez Brygadę Świętokrzyską NSZ niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w czeskiej miejscowości Holiszów obok Pilzna.

Wydarzenie to miało miejsce 5 maja 1945 roku i było jedynym przypadkiem samodzielnego wyzwolenia obozu koncentracyjnego przez formację partyzancką podczas II wojny światowej. Tego dnia polscy żołnierze podczas brawurowego ataku na ponad 200 osobową załogę obozu, uratowali około 1000 kobiet: Francuzki, Polki, Czeszki, Belgijki, Holenderki, Rumunki, Jugosłowianki i 280 Żydówek. Wyzwolenie nastąpiło w ostatnim momencie. Pod baraki z kobietami podłożono substancje łatwopalne i czekano na rozkaz podłożenia ognia. Udana akcja Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych ocaliła więźniarkom życie.

Oprócz wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Holiszowie, Brygada Świętokrzyska oswobodziła około 10 000 cudzoziemskich robotników przymusowych, których Niemcy zmuszali do pracy w przemyśle i traktowali jak niewolników. Polska brygada rozbijała także niemieckie jednostki wojskowe i likwidowała organizowane przez Niemców zasadzki na żołnierzy amerykańskich. Na przykład wzięła do niewoli sztab jednego z korpusów niemieckich, aby następnie przekazać jeńców Amerykanom. W maju 1945 r. do wyzwalających zachodnie Czechy wojsk amerykańskich (3 Armia gen. Pattona) dołączyła polska jednostka partyzancka – Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych (1000 żołnierzy), która wycofywała się przed wkraczającym do Polski nowym okupantem – sowiecką Armią Czerwoną. W maju 1945 r. polscy partyzanci, ramię w ramię z żołnierzami amerykańskimi, uczestniczyli w walkach z Niemcami w rejonie Pilzna, Holysova i Vsekar. Symbolem braterstwa broni było przyznanie Polakom prawa noszenia odznak amerykańskich jednostek, z którymi współdziałali – m.in. 2 Dywizji Piechoty „Indian Heads".

Łomżyńska delegacja wzięła również udział w uroczystościach 71. rocznicy wyzwolenia Pilzna jak również złożeniu kwiatów na cmentarzu wojskowym w Pradze, na grobach polskich lotników zestrzelonych nad Czechami gdy lecieli nad Warszawę wesprzeć walczących powstańców. We wszystkich uroczystościach wzięli udział: minister Jan Józef Kasprzyk, ambasador RP Grażyna Bernatowicz, pracownicy ambasady oraz attache wojskowy w Pradze płk. Jacek Stec.

W drodze do Czech nasza delegacja wzięła udział w defiladzie, która odbyła się w Wiśle w 70. rocznicę defilady oddziałów zgrupowania partyzanckiego kpt. „Bartka". We wszystkich wydarzeniach starała się występować w polskich mundurach z czasów II wojny światowej, co wywoływało żywe reakcje i zainteresowanie Czechów i turystów w trakcie wszystkich uroczystości.