O północy rozpoczęły się aresztowania

- Dla przeciętnego mieszkańca województwa łomżyńskiego wprowadzenie stanu wojennego oznaczało strach i niepewność. Stan wojenny identyfikowano z wojną domową. (...) Ludzie przygotowywali się jak do wojny, robiąc zapasy żywności i towarów pierwszej potrzeby- relacjonuje Danuta Bzura,  kierownik Archiwum Państwowego w Łomży.

Stan wojenny w Polsce został wprowadzony na mocy dekretu wydanego 12. grudnia 1981 roku. Zaczął obowiązywać dzień później.

- Ukonstytuowała się Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego pod przewodnictwem generała Wojciecha Jaruzelskiego. Na mocy dekretu zawieszono działalność wszystkich organizacji, stowarzyszeń i związków zawodowych, w tym NSZZ „Solidarność”, zawieszono wydawanie gazet i czasopism, wyłączono komunikację telefoniczną, wprowadzono cenzurę korespondencji, ograniczono możliwość przemieszczania się poprzez wprowadzenie godziny milicyjnej (początkowo w godz. 19.00- 6.00, później 22.00- 6.00) oraz zakaz opuszczania miejsca zamieszkania bez zezwolenia władz. O wprowadzeniu stanu wojennego społeczeństwo zostało poinformowane przez Polskie Radio 13. grudnia o godz. 6.00 rano- pisze Danuta Bzura.

Masowe aresztowania działaczy opozycji, przede wszystkim członków„Solidarności”, prowadzone w ramach akcji „Jodła”, rozpoczęły się już o północy. W ówczesnym województwie łomżyńskim aresztowano 26 osób, w tym 19 z Łomży, m. in.  dziennikarza "Kontaktów" Lecha Gizelbacha, Teresę Steckiewicz, Lecha Feszlara, Henryka Tomaszewskiego, Henryka Kapuściaka czy Marka Rutkowskiego. Początkowo uwięzieni zostali w Białymstoku, potem kobiety przewieziono do Gołdapi, a mężczyzn do Suwałk.

- Władzę w województwie na mocy Dekretu o stanie wojennym przejął wojewódzki pełnomocnik Komitetu Obrony Kraju. W Łomży był nim początkowo płk Filip Majewski, którego w marcu 1982 roku zastąpił płk Lucjan Zapała, następnie zaś (od 16 lipca 1982 r.) – płk Kazimierz Jaroń. Kierował on dziewięcioosobowym sztabem, w którego składzie znajdował się między innymi szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego płk Józef Piotrowski i komendant wojewódzki Milicji Obywatelskiej – płk Stefan Sokołowski. Podlegało mu wojsko i nowe ogniwo władzy: komisarze wojskowi, skierowani do większych zakładów, do szkół, do urzędów miast i gmin. Komisarzami wojskowymi byli oficerowie Ludowego Wojska Polskiego, pochodzący zwykle z miejscowych jednostek, choć zdarzali się też przyjezdni. W terenie działały Wojskowe Terenowe Grupy Operacyjne, które miały wykrywać nieprawidłowości w funkcjonowaniu urzędów i przedsiębiorstw, wnioskować o karanie winnych nieprawidłowości czy nadużyć gospodarczych- czytamy na stronie Archiwum Państwowego.

Wraz z wprowadzeniem stanu wojennego zawieszona została działalność instytucji kultury, stowarzyszeń oraz prasy, w tym tygodnika „Kontakty”. Przeprowadzona została tzw. weryfikacja pracowników tych instytucji. Weryfikacji podlegały całe grupy zawodowe, przede wszystkim nauczyciele, lekarze, pracownicy administracji państwowej.

- Internowania trwały cały czas. Były tylko jedną z wielu represji, jakimi dysponowała władza. Działaczy opozycji wcielano do wojska, ORMO (ochotnicze rezerwy milicji obywatelskiej), zmuszano do wystąpienia ze związku oraz podpisywania oświadczeń o lojalności wobec państwa, nękano częstymi rewizjami i rozmowami ostrzegawczymi- wylicza kierownik Archiwum.

Jak ocenia Danuta Bzura, dla przeciętnego mieszkańca województwa łomżyńskiego wprowadzenie stanu wojennego oznaczało strach i niepewność. Stan wojenny identyfikowano z wojną domową. Społeczeństwo obawiało się interwencji z zewnątrz, wywózek na Wschód i aresztowań. Ludzie przygotowywali się jak do wojny, robiąc zapasy żywności i towarów pierwszej potrzeby.

Z dokumentów zgromadzonych przez Archiwum Państwowe (część z nich dostępna jest także w formie elektronicznej) wynika zaś, że członkowie Wojewódzkiego Komitetu Obrony w pierwszych dniach stanu wojennego spotykali się praktycznie każdego dnia, relacjonując sytuację panująca w mieście i terenie.

Dokumenty można zobaczyć tu:
http://www.bialystok.ap.gov.pl/lomza/bit/stan_woj_1/sv1/index.html
http://www.bialystok.ap.gov.pl/lomza/bit/stan_woj_1/sv2/index.html
http://www.bialystok.ap.gov.pl/lomza/bit/stan_woj_1/sv3/index.html

Tekst oparty został o opracowanie "Stan wojenny w Łomży" autorstwa Danuty Bzury, dostępny na stronie Archiwum Państwowego w Białymstoku oddział w Łomży (http://www.bialystok.ap.gov.pl/lomza/)