Najstarsze nazwiska łomżyńskie

Dr Małgorzata Frąckiewicz z Uniwersytetu w Białymstoku od lat prowadzi badania naukowe związane z językoznawczym opisem i identyfikacją nazwisk łomżyńskich. Zapraszamy Was do lektury opracowań, w których przedstawione zostały niektóre historyczne nazwiska z okresu od XV do XIX wieku, jakimi posługiwali się mieszczanie łomżyńscy.

„Znajomość genezy własnego nazwiska i jego historycznych zaświadczeń może  być powodem szlachetnej dumy, przysparzać ochoty do pracy, pomnożenia dorobku przodków, umiłowania ziemi rodzinnej, w szerszym wymiarze określenia narodowości, przynależności do klasy społecznej, zbadania wielu problemów naukowych”[1].

Najstarsze nazwiska łomżyńskie

Przedmiot niniejszego artykułu stanowią najstarsze łomżyńskie antroponimy, czyli nazwiska z XV wieku, a więc nazwy osobowe, którymi posługiwali się ówcześni mieszkańcy Łomży. Zostały one udokumentowane w źródłach pisanych z badanego okresu. Podstawę analizy językowej stanowią tu nazwy osobowe mieszczan łomżyńskich o genezie rodzimej zaczerpnięte z prac historycznych o regionie i Łomży oraz z akt narodzin, ślubów i zgonów, które są udostępniane w Archiwum Diecezjalnym w Łomży oraz w wersji zdigitalizowanej w Państwowym Archiwum Oddział w Łomży.

927 nazwisk mieszczan łomżyńskich w perspektywie historycznej  (XV – XIX wiek)

Ten historyczny materiał z dużym prawdopodobieństwem wskazuje, kiedy dane nazwisko pojawiło się w mieście jako element identyfikujący mieszczanina łomżyńskiego, co z kolei stanowi – wraz z informacjami zawartymi w opisie źródłowym danego antroponimu – pewną wskazówkę do poznania dziejów rodów i rodzin łomżyńskich, które tworzyły społeczność miasta, były jego czynnikiem kulturotwórczym. Trzeba tu bowiem postrzegać nazwisko jako pewien fakt historyczny, za pośrednictwem którego możemy „stwarzać siebie”, identyfikować swoje predyspozycje, kreować własne życie, ale także życie rodziny, społeczności czy też narodu, do którego przynależymy.

[1 ] E. Breza, Nazwiska Pomorzan. Pochodzenie i zmiany, t. III, Gdańsk 2004, s. 9.